Rüyada Çarşı / Pazar Görmek

Tiflisi Tabirleri'ne göre Allame Meclisî, hububat çarşısına ateş düştüğünü görmeyi şöyle yorumlar: Çarşı esnafı yalan söylemekte, insanlara ihanet etmektedir; bu rüyayı görenlerin tövbe edip sadaka vermeleri gerekir.

Çağdaş ulemaya göre mahalle çarşısı görmek, o mahallenin adının kötüye çıkacağına delalet eder. Ayrıca rüya sahibi bazı değerlerden uzaklaşır; maddî konulara dair görüşler sunar veya kendi hakkında bir görüş belirtir.

Çarşıda bulunmak ya da alışveriş yapmak, kişinin sabit bir görüşü olmadığına işarettir; başkalarıyla ilişkilerinde güvensizlik yaşanacağına da yorumlanabilir. Çarşıda mal satmak ise alışveriş yapılacağına, pek güvenilir olmayan girişimlerde bulunulacağına veya iş değiştirileceğine tabir olunur. Kapalı çarşıda olduğunu görmek de rüya sahibinin bir seçim yapma ya da karar alma aşamasına geleceğine işaret eder.

Rüyada çarşı görmek artışa ve kazanca delalet eder. Çarşıda gezindiğini gören kimse yeni bir iş tasarlar; çarşıdan bir şeyler satın aldığını görenin rızkı bollaşır. Bir dükkanın önünde satılan mallara baktığını gören kişinin beslediği bir ümit gerçeğe dönüşür. Çarşı aynı zamanda bir ibadet yeri olarak da tabir edildiğinden, çarşıda alışveriş etmek kimi yorumculara göre ibadete işarettir; alınan malların çokluğu, yapılan ibadetin Cenab-ı Hakk katında kabul edildiğine delildir.

Bir pazardan alışveriş ettiğini veya pazarı dolaşıp alacaklarını hesapladığını gören kimsenin bütçesi giderlerini karşılamaz; ihtiyaç duyduğu pek çok şey olmasına rağmen parası kıt olduğu için alamamaktadır. Çarşıya gelip hiçbir şey satın almadan döndüğünü gören kişi de umduğu kazancı elde edemez.

Kimi tabirciler çarşıyı savaş meydanı olarak yorumlar; zira savaş da bir tür ticaret alanıdır, savaşı kazanan ganimet elde ederek kazanca girer. Bazı yorumculara göre ise çarşı bir nevi mescittir; nitekim mescit de çarşı olarak yorumlanır.

Rüyada bilmediği bir çarşıda mal satıp zarar ettiğini gören kimse, öğrenciyse tahsili yarım kalır; bir yerde çalışıyorsa işinden olur; bir iş yapmak veya evlenmek niyetindeyse bu niyeti boşa çıkar. Çarşıdan bir mal alıp eve geldiğinde o malın elinde olmadığını gören kişinin umduğu ve beklediği şeyler gerçekleşmez.

Çarşıya gidip her tarafı boş ve satılan hiçbir şey olmadığını görmek, ibadet noksanlığına ve dinî emirlerin yerine getirilmediğine işarettir. Buna karşılık çarşıda her şeyi olduğundan daha çok ve bol görmek, rüya sahibinin inancının kuvvetli olduğuna, ibadetini İslam şartlarına uygun biçimde yerine getirdiğine ve Allah katında makbul bir kul olduğuna delildir. Çarşıda bir fakir görüp onu yanına alarak istediği her şeyi alıp ona bağışlayan kimse cennet ehlinden olur.

Çarşıdan atla geçmek murada ermeye, arabayla geçmek muradın çabuk gerçekleşeceğine işarettir. Çarşının ortasında durup namaz kıldığını gören kişi evliyse çocuğu olur, bekârsa evlenir.

Çarşı, satılan malların cinsine göre de tabir edilir. Söz gelimi bakırcılar çarşısı, tabirnamelerde bakırın delalet ettiği semboller göz önünde tutularak yorumlanır; her çarşı hangi malın çarşısı ise ona göre tabir edilir. Ünlü tabircilerin yorumlarına göre çarşıların satılan mallara göre kısa tabirleri şöyledir: Helvacılar çarşısı İslam dinine; kumaşçılar çarşısı mutluluğa, yüksek memuriyetlere ve bol kazanca; mücevherat çarşısı Allah'ı daima anmaya, zikretmeye, ilim tahsiline ve savaşa; bakırcılar çarşısı hafif bir hastalığa, bekârlar için evlenmeye ve fenalığa delalet eder. Yüncüler çarşısı geniş rızka ve miras almaya; pamukçular çarşısı malın artacağına, zenginliğe ve batıldan hakka dönüşe; tahıl çarşısı ziraata ve bol ürün almaya işarettir. Sebze halini görmek geçim darlığına; balık pazarı rızka, berekete ve deniz yolundan iyi haberler almaya; kasaplar çarşısı kan dökülmesine ve evde tartışmaya; yağcılar çarşısı istek ve şehvetlerin artmasına ve hastalıktan iyiliğe kavuşmaya delalet eder. Halıcılar çarşısı deniz yolculuğuna; saraçlar çarşısı ilim ve çocuk sahibi olmaya; mezeci çarşısı ferahlığa ve sevince; eczaneler mal saklamaya ve sırları gizli tutmaya işarettir. Buğday ve un çarşısı ucuzluk ve bolluğa, korkudan emin olmaya; keresteciler çarşısı ayrılığa; kiremitçiler çarşısı ev sahibi olmaya veya yeni bir eve taşınmaya; demirciler çarşısı yükselmeye ve güzel davranışlara yorulur. Kavaflar çarşısı evcil hayvanlara ve hizmetçilere; çadırcılar çarşısı çocuklara ve kısa gezilere; hasırcılar çarşısı karın ağrısına; kalaycılar çarşısı yeni mallar edinmeye, süse ve ziynete; sandıkçılar çarşısı anlayış ve güzelliğe delalet eder. Aşçılar ve lokantacılar hastalıktan kurtulmaya ve iyileşmeye; şişe ve cam eşya çarşısı yaraya, ayrılığa ve kovulmaya; kâğıtçılar çarşısı mahkeme ve devlet dairelerine düşmeye; camcılar çarşısı küskünlüğe ve hafif ağız tartışmalarına işarettir. Kuru yemişçiler ağız tadına ve dostluğa; manavlar çarşısı ise yazlık kısa gezilere ve mutlu günler geçirmeye yorulur.

Bir başka rivayete göre rüyada görülen çarşı ve pazar mescide işarettir. Bazen de çarşı ve pazar, bir topluluğun kazanarak kâr edeceği, diğer bir topluluğun ise elindekini kaybedeceği bir savaşa delalet eder. Tanımadığı bir çarşıda bir eşyayı kaybettiğini, orada bir fayda gördüğünü veya zarar ettiğini gören kimse; uyanıkken cihad ve savaşta ise savaştan kaçarak şehitlik mertebesine erişmekten mahrum kalır. Hacda ise haccını tam yerine getiremez. Talebe ise talebeliği terk eder veya ilmi Allah rızası dışında bir gaye için öğrenir. Bu hallerden hiçbiri onda yoksa cuma namazını terk eder.

Rüyada alışveriş ederken bir şey çaldığını gören kimse, savaşçı ise hainlik yapar ve ganimet malından bir şeyler çalar. Bilinen bir çarşının halkıyla dolu olduğunu, yahut yangın olduğunu veya saf ve berrak bir suyun yolun ortasında aktığını, ya da çarşının etrafının samanla doldurulmuş olduğunu veya içinde güzel bir rüzgârın estiğini gören kimsenin ailesinin geçimi yerinde olur ve kazanç sağlarlar. Çarşı halkının uykuda olduklarını, dükkân ve hanların kapanmış olduklarını yahut örümceklerin dükkânlar veya satılan eşyalar üzerinde yuva yaptıklarını gören kimse için o çarşıda alışveriş durur.

Bazı tabirciler rüyada görülen çarşının dünyalık olduğunu söylerler; bu sebeple geniş bir çarşı ve pazar görenin hali geniş olur, malı çoğalır. Bazı tabirciler ise çarşının, üzüntü ve kederlerin kendisinde toplanmasına binaen ızdırap, keder, eziyet, münakaşa ve şerri tahrik etmeye işaret ettiğini söyler. Rüyada görülen çarşılar fayda ve rızıklara, hastalıklardan şifa bulmaya işarettir; bazen de yalan ve günaha, üzüntü ve sıkıntıya yorulur. Rüyayı gören çarşıda sesini yükselterek Allah'ı zikrettiğini görürse, iyilikle emredip kötülükten sakındırmasına işarettir.

Çarşı ve sokaklarda halkın bulunmadığını veya çarşı halkının ölmüş olduklarını görmek, alışverişin durmasına, zulmün meydana gelmesine, afet ve bela erişerek malların telef olmasına yahut piyasanın pahalı olmasına delalet eder. Kitapçılar çarşısını görmek hidayet ve tevbeye, şer ile mücadele edilmesine işarettir. Eczacılar çarşısını görmek sevinç verici haberlere, zevce ve evlada; helvacılar çarşısı iman ve İslam'a delalet eder. Kumaşçılar çarşısı izzet, yücelik, zevce veya rütbeye, rızkın yenilenmesine ve işini gizli tutmaya; kuyumcular çarşısı ferahlık ve ziynetlere, zevce ve evlatlara işarettir. Bakırcılar çarşısı şer ve sıkıntılara, baş ağrısına, bekâr için evlenmeye, evlat ve sevince; silahçılar çarşısı savaş ve münakaşaya, düşmana galip gelmeye delalet eder. Yüncüler çarşısı fayda, rızık ve mirastan elde edilecek mala; pamuk çarşısı malın artmasına, rızka ve batıldan hakkın meydana gelmesine işarettir.

Tohum çarşısını görmek nesle ve ziraat yoluyla meydana gelecek kazanç ve faydalara; sebze çarşısı çoluk çocuğun nafakasını kısmaya ve geçim darlığına, bazen de güç şeyi kolaylaştırmaya işarettir. Balık pazarını görmek rızka, helal yoldan birbiri ardınca gelecek fayda ve menfaate, akrabalarıyla bir araya gelmeye yahut deniz seferinden haber vermeye delalet eder. Kasapçılar çarşısı savaş meydanına işarettir. Zeytin, tereyağı ve bal çarşısını görmek arzu ve şehvetlerin harekete geçmesine ve hastalıktan şifa bulmaya; saraçlar çarşısı kara yolculuğuna; meyveciler çarşısı salih bir amele, ilim ve evlada işarettir. İlaç için bitki kökü satılan çarşıyı görmek malı muhafaza etmeye ve sırrı gizli tutmaya; buğday çarşısı ucuzluk ve bolluğa, korkudan emin olmaya delalet eder. Keresteciler çarşısı nifak, tefrika ve bir araya gelmeye; demirciler çarşısı şer, zahmet, düşmanlık ve sıkıntıya, bazen de rızık ve menfaate işarettir. İpekçiler çarşısı izzet, mal ve salih amele; çadırcılar çarşısı yolculuğa, bazen de ölüler için kefen satılan çarşıya delalet eder. Hasırcılar çarşısı meydana gelen hastalığa; sandıkçılar çarşısı hafıza ve anlayışa; şişeciler çarşısı ise riya, nifak ve kovuculuk etmeye işarettir.

Rüyada görülen çarşı ve pazar, mescide işaret eder. Bununla birlikte kimi zaman bu rüya, bir topluluğun kazanç sağlayıp öteki bir topluluğun elindekini yitireceği bir savaşa da yorulur.

Bir kimse rüyada tanımadığı bir çarşıda eşyasını kaybettiğini, yahut orada kâr ya da zarar ettiğini görse; eğer uyanıkken savaşta bulunuyorsa muharebeden kaçacağına ve şehitlik mertebesine erişemeyeceğine, hacda ise haccını eksiksiz tamamlayamayacağına, ilim tahsil eden biriyse öğrenciliği bırakacağına veya ilmi Allah rızasının dışında bir gaye için öğreneceğine delalet eder. Bu hallerden hiçbiri onda yoksa cuma namazını terk edeceğine işarettir. Alışveriş sırasında bir şey çaldığını gören kimse, eğer savaşçıysa hainlik eder ve ganimet malından çalar.

Rüyada bilinen bir çarşının halkla dopdolu olduğunu, içinde yangın çıktığını, yolunun ortasından berrak bir su aktığını, etrafının samanla doldurulduğunu ya da içinde hoş bir rüzgâr estiğini görmek, rüya sahibinin ailesinin geçiminin yerinde olduğuna ve kazanç elde edeceklerine işarettir. Buna karşılık çarşı halkının uyuduğunu, dükkânların ve hanların kapandığını ya da dükkânların ve satılan eşyaların üzerine örümceklerin yuva yaptığını görmek, o çarşıda alışverişin duracağına yorulur.

Bazı tabirciler rüyadaki çarşının dünyalık olduğunu söylemişlerdir; bu sebeple rüyada geniş bir çarşı ve pazar gören kimsenin hali genişler, malı çoğalır. Kimi tabirciler ise çarşının, üzüntü ve kederlerin kendisinde toplanmasından ötürü ızdırap, sıkıntı, eziyet, münakaşa ve şerri tahrik etmek gibi şeylere işaret ettiğini belirtmişlerdir. Rüyada görülen çarşılar aynı zamanda faydaya, rızka ve hastalıklardan şifa bulmaya; bazen de yalana, günaha, üzüntüye ve sıkıntıya delalet eder. Rüyayı gören kimse çarşıda sesini yükselterek Allah'ı zikrettiğini görse, iyiliği emredip kötülükten sakındırmasına işarettir.

Çarşı ve sokaklarda hiç kimsenin bulunmadığını veya çarşı halkının ölmüş olduğunu görmek; alışverişin durmasına, zulmün ortaya çıkmasına, afet ve bela gelerek malların telef olmasına ya da piyasanın pahalılaşmasına yorulur.

Çarşı türlerine göre tabirler de çeşitlenir. Kitapçılar çarşısı hidayete, tövbeye ve kötülükle mücadele edilmesine; eczacılar çarşısı sevinçli haberlere, eşe ve evlada; helvacılar çarşısı iman ve İslam'a; kumaşçılar çarşısı izzet, yücelik, eş veya rütbe sahibi olmaya, rızkın yenilenmesine ve işini gizli tutmaya delalet eder.

Kuyumcular çarşısı ferahlık, ziynet, eş ve evlat sahibi olmaya; bakırcılar çarşısı şer, sıkıntı ve baş ağrısına, bekâr için evlenmeye, evlat ve sevince; silahçılar çarşısı savaş, münakaşa ve düşmana galip gelmeye işarettir. Yüncüler çarşısı fayda, rızık ve mirastan elde edilecek mala; pamuk çarşısı malın artmasına, rızka ve batılın ardından hakkın ortaya çıkmasına; tohum çarşısı nesle ve ziraat yoluyla sağlanacak kazanç ve faydalara yorulur.

Diğer çarşıların tabirleri ise şöyledir: Sebze çarşısı, çoluk çocuğun nafakasını kısmaya ve geçim darlığına; bazen de güç bir işi kolaylaştırmaya işarettir. Balık pazarı; rızka, helal yoldan ardı ardına gelecek fayda ve menfaate, akrabalarla bir araya gelmeye yahut deniz seferinden haber vermeye delalet eder. Kasapçılar çarşısı savaş meydanına; zeytin, tereyağı ve bal çarşısı arzu ve şehvetlerin harekete geçmesine ve hastalıktan şifa bulmaya; saraçlar çarşısı kara yolculuğuna; meyveciler çarşısı salih amele, ilme ve evlada işarettir.

İlaç için bitki kökü satılan çarşı, malı muhafaza etmeye ve sırları gizli tutmaya; buğday çarşısı ucuzluğa, bolluğa ve korkudan emin olmaya; keresteciler çarşısı nifak, tefrika ve bir araya gelmeye; demirciler çarşısı şer, zahmet, düşmanlık ve sıkıntıya, bazen de rızık ve menfaate yorulur. İpekçiler çarşısı izzet, mal ve salih amele; çadırcılar çarşısı yolculuğa, bazen de ölüler için kefen satılan çarşıya; hasırcılar çarşısı meydana gelecek hastalığa; sandıkçılar çarşısı hafıza ve anlayışa; şişeciler çarşısı ise riya, nifak ve kovuculuk etmeye delalet eder.

Rüyada çarşı ve pazar görmek pek çok farklı şekilde tabir edilir. Rüyasında bir çarşıda gezdiğini gören kimsenin yeni bir iş tasarladığına, çarşıdan bir şeyler satın aldığını gören kimsenin rızkının artacağına, dükkânların önünde satılan mallara baktığını gören kimsenin ise hayalini kurduğu bir şeyin gerçekleşeceğine işaret edilir. Ayrıca rüyada görülen çarşı pazar, mescit gibi bir ibadet yerine de delalet eder.

Rüya sahibi bilmediği bir çarşıda bir şey kaybettiğini, orada bir fayda gördüğünü ya da malından zarar ettiğini görürse; uyanıkken savaşta olan bir kimse için bu rüya, savaştan kaçıp şehitlik mertebesinden mahrum kalacağına yorumlanır. Rüyayı gören hacda ise haccını tam olarak yerine getiremeyeceğine, öğrenci ise okulunu bırakacağına veya tahsilini Allah rızası dışında başka bir maksatla yapacağına delalet eder. Bu sayılan durumlardan hiçbiri rüya sahibinde yoksa, o kimsenin cuma namazını terk edeceği şeklinde tabir olunur.

Rüyasında çarşıda alışveriş ederken bir şey çaldığını gören kimse, uyanıkken savaşta ise hainlik ederek ganimet malından çalacağına; hacda ve ihramda ise ihramlı olmasına rağmen avlanacağına delalet eder. Bir pazardan alışveriş yaptığını veya pazarı dolaşıp alacaklarının hesabını yaptığını görmek, gelir ile giderin birbirini karşılamadığına, pek çok şeye ihtiyaç duyulmasına rağmen para bulunmadığı için alınamadığına işaret eder. Çarşıdan bir mal satın aldığını fakat çarşıdan döndüğünde aldığı malın elinde olmadığını görmek ise umut edilen ve beklenen şeylerin gerçekleşmeyeceğine yorulur.

Çarşıya geldiğinde her tarafı boş ve satışsız gören kimse için bu rüya, ibadetlerinin noksanlığına ve dinî emirleri layıkıyla yerine getirmediğine işarettir. Buna karşılık rüyada çarşıda her şeyin olduğundan fazla görülmesi, o kimsenin inancının kuvvetli olduğuna, dinî vazifelerini İslami esaslara uygun biçimde yerine getirdiğine ve Allah Teâlâ katında makbul bir kul olduğuna delalet eder. Açık bulunan bir çarşı görmek; iyi bir alışverişe, kazançlı bir ticarete ve rahat bir yaşama yorumlanırken tenha ve müşterisi az bir çarşı görmek işlerde durgunluğa ve müşteri azlığına; bakımsız, harap ve düzensiz bir çarşı ise işlerin bozukluğuna ve durgunluğuna tabir edilir. Rüyada görülen dar çarşı sıkıntıya, geçim darlığına ve fakirliğe; dükkânları kapalı çarşı yine işlerin durgunluğuna; geniş çarşı ise ferahlığa, bolluğa ve iyi bir geçime yorumlanır.

Çarşılar, içinde satılan malların cinsine göre de ayrı ayrı tabir edilir. Helvacılar çarşısı İslam dinine, kumaşçılar çarşısı mutluluğa, yüksek memuriyete ve bol kazanca; kuyumcular çarşısı devamlı Allah'ı zikretmeye, ilim tahsiline ve savaşa; bakırcılar çarşısı basit bir rahatsızlığa, fenalığa, bekâr kimse için ise evlenmeye delalet eder. Yüncüler çarşısı bol rızka ve mirasa, pamukçular çarşısı malın artmasına, zenginliğe ve batıldan Hakka dönüşe; hububat çarşısı ziraata ve bol ürün elde etmeye; sebze hali geçim darlığına; balık pazarı rızka, berekete ve deniz yolundan gelecek iyi bir habere yorumlanır.

Kasaplar çarşısı kan dökülmesine ve ev içinde tartışmaya, yağcılar çarşısı istek ve şehvetlerin çoğalmasına ve hastalıktan şifa bulmaya; halıcılar çarşısı deniz yolculuğuna; saraçlar çarşısı ilme ve çocuk sahibi olmaya; buğday ve un çarşısı ucuzluk ile bolluğa işaret eder. Kiremitçiler çarşısı ev sahibi olmaya veya yeni bir eve taşınmaya, keresteciler çarşısı ayrılığa, demirciler çarşısı yükselmeye ve güzel davranışlara, kavaflar çarşısı evcil hayvanlara ve hizmetçilere, hasırcılar çarşısı karın ağrısına, kalaycılar çarşısı anlayış ve güzelliğe delalet eder. Aşçılar ve lokantacılar çarşısı hastalıktan şifa bulmaya, zücaciyeciler çarşısı ayrılığa ve kovulmaya, kâğıtçılar çarşısı mahkeme ve devlet dairelerini döşemeye, camcılar çarşısı dargınlığa ve ağız münakaşalarına yorulur. Kuru yemişçiler çarşısı ağız tadına ve dostluğa, manavlar çarşısı ise yazlık kısa gezilere ve mutlu günlere tabir edilir.